Plataan

De plataan is een van de weinige bomen die het goed blijft doen op plekken waar andere soorten afhaken. Officieel heet hij Platanus acerifolia, in de volksmond gewone plataan. U kent hem van de brede lanen in oude stadscentra, van pleinen in het zuiden van Europa en van terrassen waar hij in de zomer een dicht dak van blad boven de tafels legt. Die populariteit heeft een goede reden. Een plataan groeit snel, verdraagt verharding tot vlak bij de stam, trekt zich weinig aan van wind of uitlaatgassen en laat zich elk jaar terugsnoeien zonder dat de kroon daar op termijn onder lijdt. Voor een tuin, een oprit of een parkeerterrein betekent dat vooral rust. U plant een boom die niet om bijzondere omstandigheden vraagt en die ook op een lastige plek gewoon doorgroeit. Op onze kwekerij aan de Heuningstraat in Ochten kweken wij de plataan in meerdere vormen op: als dakplataan voor schaduw boven een terras, als bolplataan voor een compacte bolvorm, als leiplataan voor een vlak groen scherm en als gewone hoogstam voor wie een echte laanboom zoekt. Wie een plataan koopt bij de kweker zelf, koopt een boom die hier is opgegroeid en meerdere keren is verplant. Het wortelgestel is daardoor compact en de boom slaat na het planten sneller aan. Wij leveren met onze eigen bezorgdienst in heel Nederland en België, zetten de bomen neer waar u ze hebben wilt en geven advies over het plantgat, de watergift en de eerste snoei. Twijfelt u nog tussen soorten, bekijk dan het bredere aanbod tussen onze sierbomen van de eigen kwekerij.

Wat een plataan zo herkenbaar maakt

Twee dingen verraden deze boom altijd, ook als u hem kaal in de winter ziet staan. Het eerste is de bast. Bij een jonge plataan is die nog glad en grijsgroen, maar zodra de stam in omvang toeneemt kan de buitenste laag niet meer meegroeien en schilfert hij in platen af. Wat overblijft is een mozaïek van grijs, olijfgroen, geel en romig wit, dat per seizoen iets verschuift. Geen twee stammen zijn hetzelfde, en juist in de winter, wanneer er verder weinig te zien is in de tuin, geeft dat een borderrand of een oprit iets om naar te kijken. Het tweede kenmerk is het blad. Groot, leerachtig en handvormig ingesneden in drie tot vijf lobben, lijkend op esdoornblad. Vandaar de soortnaam Platanus acerifolia, die letterlijk naar dat esdoornachtige blad verwijst. In de zomer sluit het bladerdek zo dicht dat er nauwelijks zon doorheen komt, en dat is precies waarom de plataan boven terrassen zo vaak wordt toegepast. In het najaar verkleurt het blad geelbruin en valt het laat, meestal pas ver in november. De groeikracht is fors. Vrij uitgroeien betekent bij een plataan een boom van dertig meter of meer met een stam die in tientallen jaren flink in omtrek toeneemt, dus in de meeste tuinen kiest u bewust een vorm die door snoei op maat blijft. Platanen zijn daarin uitzonderlijk meegaand: ze verdragen zwaar terugzetten en lopen daarna weer volop uit. Die combinatie van kracht en snoeibaarheid maakt de soort geschikt voor tuinen waar de ruimte beperkt is.

Dakplataan, bolplataan of leiplataan: welke plataan past bij uw tuin

Het verschil tussen de vormen zit niet in de soort maar in de manier waarop de boom bij ons op de kwekerij is opgekweekt en gesnoeid. Dat bepaalt wat hij later in uw tuin doet, en het is de vraag waar de meeste klanten mee bellen. Een dakplataan heeft een rechte stam met daarboven een horizontaal frame waarop de takken vlak zijn uitgeleid. Het resultaat is een groen plafond op stamhoogte, precies wat u wilt boven een eettafel, een zitkuil of een lange oprit. In de winter, als het blad eraf is, laat die vorm de zon weer door. Een bolplataan werkt anders. Daar is de kroon tot een strakke bol gesnoeid boven een kale stam, wat een compacte, formele plataan oplevert die weinig ruimte in de breedte vraagt. Twee of vier stuks naast een voordeur of langs een pad geven een tuin meteen structuur. Een leiplataan is opgeleid in een verticaal vlak: de takken groeien links en rechts langs een rek, waardoor een groen scherm ontstaat op de hoogte waar u het nodig heeft. Dat is de klassieke oplossing tegen inkijk vanaf een balkon of een hoger gelegen buurperceel, zonder dat u de tuin daaronder kwijtraakt. En dan is er de hoogstam, de gewone vorm met een vrij uitgroeiende kroon. Die hoort thuis in een ruime tuin, langs een laan of op een erf waar de boom decennia de tijd krijgt om zich te ontwikkelen. Wat u kiest hangt dus vooral af van wat u met de plek wilt: schaduw waar u zit, een rustig bolvormig accent bij de deur, dekking op ooghoogte tegen de buren, of gewoon een grote boom die het erf draagt.

• Dakplataan: schaduw boven terras of oprit, groen plafond in de zomer, licht in de winter.
• Bolplataan: compacte bolvorm op stam, formeel beeld, geschikt voor kleinere tuinen en entrees.
• Leiplataan: vlak scherm tegen inkijk, privacy op ooghoogte of hoger zonder de tuin te vullen.
• Hoogstam: klassieke laanboom voor ruime tuinen, erven en oprijlanen.

Wij voeren de plataan als gewone boom en als leiplataan, en u vindt de bijbehorende vormen ook terug in onze bredere categorieën. Wilt u vooral schaduw boven een zitplek, kijk dan bij de dakbomen voor terras en oprit, waar naast deze soort ook andere geschikte kandidaten staan. Zoekt u een strak bolvormig beeld, dan geeft de categorie bolbomen op stam het beste overzicht. Voor privacy is de leivorm de logische keuze en vindt u bij de leibomen van onze kwekerij naast de plataan ook de leilinde en de leihaagbeuk. Die twee zijn het overwegen waard als u fijner blad wilt of een rustiger groeier zoekt, want een leiplataan groeit hard en vraagt daardoor jaarlijks onderhoud. Welke vorm het ook wordt, eronder zit steeds dezelfde boom met dezelfde eigenschappen: dezelfde bast, hetzelfde blad, dezelfde ongevoeligheid voor stadslucht en dezelfde tolerantie voor snoei. U kiest dus geen andere soort, u kiest een ander eindbeeld. Dat maakt de keuze ook minder spannend dan hij lijkt, want het onderhoud verschilt vooral in hoeveel u er jaarlijks aan knipt. Een vrij uitgroeiende boom vraagt weinig, een gestuurde vorm vraagt elke winter een paar uur werk. Houd bij de afweging ook de eerste jaren in het achterhoofd. Een jonge plataan in een dakvorm heeft nog een open frame en geeft pas na twee of drie seizoenen echt schaduw, terwijl een grotere maat die dekking meteen levert. Weet u het nog niet zeker, bel of app ons dan op 06 22369026. Wij vragen naar de maat van de tuin, de afstand tot de erfgrens en wat u precies wilt bereiken, en zeggen eerlijk wanneer een andere boom beter past dan een plataan.

Standplaats, grond en het wortelgestel van de plataan

Deze boom is niet kieskeurig, maar een paar dingen maken het verschil tussen matig aanslaan en jarenlang doorgroeien. Zon is de eerste. Een plataan wil licht en ontwikkelt in de volle zon het dichtste bladerdek. Halfschaduw kan, maar dan wordt de kroon losser en bij een dakvorm merkt u dat direct aan de dekking. De grond mag vrijwel alles zijn: zand, zavel, klei of een opgehoogd tuinperceel met bouwzand erin. Wat een plataan niet waardeert is een plek waar het water in de winter blijft staan, dus op zware natte klei loont het om het plantgat ruim te maken en de bodem los te steken zodat overtollig water weg kan. Bij droge zandgrond geldt het omgekeerde: meng compost door de uitkomende grond, dan houdt de wortelzone langer vocht vast. In het eerste en tweede jaar na het planten is water geven uw belangrijkste taak. Een flinke gieter of een half uur slang per keer, liever eens per week goed dan elke dag een beetje. Dan de wortels, en daar moet u vooraf even bij stilstaan. Platanen wortelen krachtig en overwegend vrij ondiep, wat betekent dat ze bestrating omhoog kunnen duwen als u ze te dicht op een terras of pad zet. Houd voor een hoogstam ruim afstand tot verharding, riolering, drainage en leidingen, en reken bij een dak of leivorm op minstens twee meter tot een muur of schutting. In een kleine stadstuin is een wortelscherm langs de kant van het terras een verstandige investering. Doe dat meteen bij het planten, want achteraf ingrijpen is bewerkelijk. Wind vormt geen probleem, ook niet in de kuststreek of op een open erf, en luchtvervuiling evenmin.

Snoeien en het knotten van dak en leivormen

Snoeien is bij een plataan geen noodzakelijk kwaad maar het gereedschap waarmee u de boom in vorm houdt. Een hoogstam in een ruime tuin heeft weinig nodig: haal in de eerste jaren dood hout weg, kort takken in die te laag over een pad hangen en zorg dat er één doorgaande harttak blijft. Verder laat u hem gaan. Anders ligt het bij de gestuurde vormen, want daar is jaarlijks onderhoud het hele idee. Een dakplataan wordt geknot: elke winter zet u de scheuten die het afgelopen seizoen uit het horizontale frame zijn gegroeid terug tot vlak boven de knobbels op de gesteltakken. Op die plekken vormt zich in de loop der jaren een verdikte knoest waar telkens nieuwe scheuten uit lopen, en juist die knoesten geven een oude dakvorm zijn karakteristieke silhouet. Doet u dit trouw, dan blijft het bladerdak vlak en dicht. Slaat u een jaar over, dan schiet de boom omhoog en verliest u de strakke lijn, al is dat met een stevige snoeibeurt in de winter erna gewoon te herstellen. Een plataan verdraagt zwaar terugzetten beter dan bijna elke andere boom. Bij een leiplataan werkt het hetzelfde, alleen in het verticale vlak: u bindt nieuwe zijscheuten in langs het rek en knipt weg wat naar voren of naar achteren groeit. Een bolplataan houdt u rond door de bol elk jaar of om het jaar terug te scheren tot de oude vorm. Snoei bij voorkeur in de winterrust, ruwweg tussen november en maart, als het blad eraf is en u de takstructuur goed ziet. Vermijd late voorjaarssnoei, want dan bloedt de boom en kost het onnodig energie. Plant en snoeit u liever niet zelf, dan pakken onze mensen dat op via de aanplantservice en het onderhoud.

Planttijd, levervorm en bezorging in Nederland en België

Wanneer u plant, bepaalt in welke vorm de boom bij u wordt afgeleverd. Van oktober tot april is het plantseizoen. In die maanden staan de bomen in rust, is er geen blad dat verdampt en verplaatst een plataan veel gemakkelijker. Wij leveren dan met blote wortel of met kluit, en dat is voor de meeste klanten de gunstigste periode: de boom groeit rustig in, maakt in het voorjaar direct nieuwe wortels en heeft de zomer daarna al een basis onder zich. Buiten dat seizoen leveren wij met draadkluit of in pot, zodat het wortelgestel intact blijft en u ook in de zomermaanden kunt planten. Wel vraagt een boom die in mei of juni de grond in gaat aanzienlijk meer water in de eerste weken. Bestellen doet u online. Wij bezorgen met onze eigen bezorgdienst in heel Nederland en België, dus uw bomen gaan niet mee met een pakketdienst maar komen met onze eigen wagen en onze eigen mensen. Dat scheelt beschadigingen en vooral onduidelijkheid: wie aflevert weet waar het om gaat en legt ter plekke uit hoe u de boom het beste zet. Vanaf 450 euro is de bezorging gratis, en klanten combineren daarom vaak een plataan met haagplanten of een tweede boom in dezelfde bestelling. Groenvoorzieners en hoveniers krijgen daarbovenop een extra korting op het assortiment. Wilt u de plataan ook geplant hebben, dan verzorgen wij dat met de aanplantservice, inclusief plantgat, grondverbetering en boomband. Twijfelt u over de juiste maat of over de afstand tot de erfgrens, stuur dan een foto van de plek via WhatsApp naar 06 22369026. Onze klanten waarderen ons met een 4.7, en dat komt vooral doordat wij eerlijk zeggen wat op een plek werkt en wat niet.

Veelgestelde vragen over de plataan

Hoe groot wordt een plataan uiteindelijk?

Vrij uitgroeiend wordt een plataan een zeer forse boom van dertig meter of meer, met een brede kroon en een dikke stam. In een tuin komt het zelden zover, omdat u de vorm door snoei begrenst. Een dakvorm blijft op de hoogte van het frame, een bolvorm houdt de bol die u eraan geeft en een leivorm groeit in het vlak waarin hij is opgeleid. Kiest u een hoogstam en laat u die vrij, reken dan op een boom die na tientallen jaren echt ruimte inneemt en houd daar bij de plantafstand rekening mee.

Waarom laat de bast van platanen los in vlekken?

Dat hoort erbij en is geen ziekte. De buitenste bastlaag kan niet meegroeien met de dikker wordende stam, dus laat hij in platen los. Daaronder komt jongere, lichtere schors tevoorschijn, en die combinatie geeft het bekende gevlekte patroon in grijs, groen, geel en crème. Bij een jonge plataan ziet u er nog nauwelijks iets van. Naarmate de stam in omtrek toeneemt wordt het beeld sterker, en juist in de winter is dat een van de mooiste eigenschappen van deze boom.

Hoe ver moet ik een plataan van bestrating of leidingen planten?

Het wortelgestel is krachtig en groeit voor een groot deel ondiep, dus houd afstand. Bij een hoogstam blijft u het beste ruim uit de buurt van terrassen, paden, riolering en drainage. Bij een dak of leivorm is minimaal twee meter tot een muur, schutting of verharding een verstandige richtlijn. Kan het echt niet anders, plaats dan bij het planten een wortelscherm aan de kant van de bestrating. Achteraf ingrijpen als een terras al omhoog is gedrukt kost aanzienlijk meer werk.

Wanneer snoei ik een dakplataan of leiplataan?

In de winterrust, ruwweg van november tot en met maart, als het blad eraf is en u de takstructuur goed ziet. Bij een dakvorm zet u de scheuten van het afgelopen seizoen terug tot vlak boven de knoesten op de gesteltakken. Bij een leivorm bindt u nieuwe zijscheuten in langs het rek en knipt u weg wat naar voren of naar achteren groeit. Doe dit elk jaar, dan blijft de vorm strak. Snoei liever niet laat in het voorjaar, want dan bloedt de boom.

Kan ik een plataan ook in de zomer planten?

Dat kan, mits de boom met draadkluit of in pot wordt geleverd. Van oktober tot april leveren wij met blote wortel of kluit, en dat blijft de gunstigste periode omdat de plataan dan in rust staat. Plant u in de zomermaanden, houd er dan rekening mee dat de boom veel meer water nodig heeft in de eerste weken. Geef liever eens per week een grote hoeveelheid dan elke dag een beetje, zodat het vocht tot in de wortelzone doordringt.

Plataan kopen en direct laten bezorgen

U bestelt uw plataan online, rechtstreeks bij de kwekerij in Ochten, zonder tussenhandel en zonder wachttijd bij een tuincentrum dat de boom nog moet aanvragen. Wij kweken hem hier zelf op, verplanten hem meerdere keren zodat het wortelgestel compact blijft en leveren hem in de vorm die bij uw tuin past: als dakplataan boven het terras, als bolplataan bij de entree, als leiplataan tegen de inkijk of als hoogstam langs de oprit. Onze eigen bezorgdienst rijdt door heel Nederland en België, zodat uw bomen niet op een pakketband belanden maar met de nodige zorg bij u worden afgeleverd. Vanaf 450 euro bezorgen wij gratis, dus het loont om een tweede boom, wat haagplanten of tuinplanten in dezelfde bestelling mee te nemen. Hoveniers en groenvoorzieners krijgen daarnaast een extra korting. Wilt u de plataan ook meteen geplant hebben, dan regelen wij dat via de aanplantservice, inclusief plantgat en grondverbetering. Weet u nog niet welke maat of welke vorm het moet worden, stuur dan een foto van de plek via WhatsApp op 06 22369026 of mail naar info@bomenweb.nl. U krijgt eerlijk advies van iemand die de bomen zelf opkweekt, en geen standaardantwoord uit een folder. Ook als blijkt dat een andere soort op uw plek beter uitpakt, hoort u dat gewoon van ons. Bekijk het volledige assortiment en de actuele voorraad wanneer u bomen online wilt kopen, en zet uw bestelling vandaag nog klaar. Dan staat uw plataan in het komende plantseizoen op de plek waar hij hoort, met een kroon die er over vijf jaar bij hoort te staan zoals u hem voor ogen had.