Leilinde

Een leilinde is een linde waarvan de kroon plat wordt gehouden. De takken groeien niet de hoogte in maar opzij, langs een frame van horizontale latten of langs gespannen draden, zodat er boven een kale stam een breed groen scherm ontstaat. Die vorm komt er niet vanzelf. Op onze kwekerij aan de Heuningstraat in Ochten zetten wij jonge linden onder zo'n frame en binden de gesteltakken daar jaar na jaar tegenaan, terwijl alles wat recht omhoog wil eruit gaat. Pas na een aantal seizoenen ligt de vorm vast en heeft u wat een leilinde hoort te zijn: een rechte stam zonder zijtakken, met daarboven een vlak dat van opzij aanvoelt als een groene wand op hoogte. Onder het scherm van een leilinde blijft de tuin open. U kunt er met een auto onderdoor rijden, een tafel neerzetten of een border planten, terwijl de boom precies daar afschermt waar een schutting ophoudt en de inkijk begint. Dat is de reden dat deze boom in zoveel Nederlandse en Belgische tuinen staat, langs opritten, boven terrassen en op erven waar de ruimte krap is. Wij kweken onze leilinden in één selectie, de Tilia europaea Pallida, omdat die zich van alle linden het beste laat leiden. Op internet komt u de boom ook tegen als lei linde, als leilinden of als leilindes, maar het gaat steeds om dezelfde boom. Op deze pagina leest u wat voor boom er onder die vorm zit: hoe hij groeit, hoe het blad door het jaar verandert, wanneer hij bloeit, wat u over honingdauw moet weten en hoe u hem in vorm houdt. Wilt u weten welke maten er staan en hoe u bestelt, kijk dan op de pagina over leilinde online kopen. Daar staan de maatvoering, de prijs en de levering op een rij.

Wat een leilinde is en hoe de vorm op de kwekerij ontstaat

Een leilinde is geen aparte boomsoort. Onder de vorm zit gewoon een linde, een boom die vrij uitgroeiend twintig tot dertig meter hoog wordt met een brede, ronde kroon. Wat een gewone linde tot leilinde maakt is jarenlang sturen. Het begint met een jonge boom met één rechte doorgaande stam. Op de gewenste stamhoogte laten wij een aantal takken staan, meestal vier tot zes, verdeeld over twee kanten. Die gesteltakken worden horizontaal langs de latten van het frame gelegd en losjes aangebonden met materiaal dat niet in de bast snijdt. Alles daaronder gaat weg, alles wat vanaf het frame recht de lucht in schiet gaat er ook af of wordt platgelegd. Elk voorjaar komt er nieuwe groei bij en elke winter wordt die weer teruggenomen tot het vlak van het frame. Op de snoeiplekken ontstaan na verloop van tijd knobbels, en juist daar komen in het voorjaar veel korte scheuten uit. Die korte scheuten maken het scherm dicht. Een tak die u lang laat worden geeft een ijl scherm met gaten, een tak die u kort houdt geeft blad. Zo groeit een leilinde in de breedte en in de dichtheid, niet in de hoogte, want de stamhoogte verandert na het planten niet meer. Wat u koopt is dus half boom en half handwerk. De stamdikte, de takverdeling en de regelmaat van het scherm zijn het resultaat van het werk dat er op de kwekerij al in zit. Wie het verschil in blad en karakter tussen de leivormen wil zien, vindt bij onze leibomen van de eigen kwekerij de volledige reeks naast elkaar.

Tilia europaea Pallida, de linde achter onze leilinden

De soort die wij als leiboom opkweken is de Tilia europaea Pallida, ook geschreven als Tilia x europaea Pallida en in Nederland al eeuwen bekend als de Koningslinde. Het is een kruising van de zomerlinde en de winterlinde, geselecteerd en vermeerderd als kloon, wat betekent dat alle bomen uit die selectie genetisch gelijk zijn. Voor een leilinde is dat precies wat u wilt. Een kloon die zich voorspelbaar gedraagt levert een rij bomen op die er allemaal hetzelfde uitziet, met stammen van gelijke dikte en schermen die op dezelfde hoogte hangen. Bij zaailingen krijgt u die regelmaat nooit. Pallida heeft daarnaast drie eigenschappen die hem voor de leilinde geschikt maken. De stam groeit van nature recht op, zonder de bochten en de dubbele toppen waar sommige andere linden last van hebben. De takopbouw is regelmatig, met zijtakken die zich netjes over de stam verdelen in plaats van in bosjes bij elkaar te zitten, zodat u bij het opbouwen van het frame altijd een tak hebt op de plek waar u er een nodig heeft. En de groei is gelijkmatig: krachtig genoeg om snel een scherm te vullen, maar niet zo wild dat u er twee keer per jaar achteraan moet. Daar komt bij dat deze linde in de praktijk minder waterloten op de stam geeft dan de gewone Hollandse linde en dat de kroon lichter van kleur is, wat de boom een frisse uitstraling geeft. Wie zoekt op tilia europaea pallida komt daarom bijna altijd bij een leivorm of een dakvorm uit. Wij kweken hem in beide vormen, want dezelfde boom leent zich net zo goed voor het vlakke dak dat u boven een terras terugvindt bij onze dakbomen.

Het blad van de leilinde door de vier seizoenen

De linde is een bladverliezende boom en dat merkt u het hele jaar. In april loopt hij uit met fris lichtgroen blad, zacht en dun, dat in het tegenlicht bijna doorschijnend is. Binnen een paar weken vult het scherm zich en verandert de kleur naar een voller groen. In de zomer is het bladerdek dicht. Lindeblad is groot, hartvormig en zit dicht op elkaar, dus onder een volwassen leilinde wordt het op een warme middag merkbaar koeler en ziet u er van opzij niet meer doorheen. Dat is de periode waarin een leilinde doet waarvoor u hem geplant heeft. In oktober kleurt het blad geel, soms in één keer en soms over een paar weken, en daarna valt het. De rest van de winter staat de leilinde kaal, met alleen het frame en de takstructuur zichtbaar. Wie de boom voor het eerst in december ziet, schrikt daar soms van, want het scherm dat in augustus nog ondoorzichtig was is dan een raster van dunne takken. Veel mensen schrikken daarvan tot ze het een winter hebben meegemaakt, want juist dan blijkt het voordeel: de lage winterzon komt weer tot in de woonkamer en op het terras, precies in het seizoen dat u licht nodig heeft. Een groenblijvend scherm zou dat licht het hele jaar tegenhouden. Wilt u wel het hele jaar door een dicht scherm, bijvoorbeeld omdat er in de winter recht bij u naar binnen wordt gekeken, kies dan een groenblijvende leiboom zoals de Portugese Laurier of de Leilaurier. Weeg vooral af wat er in de winter voor uw ramen gebeurt, want dat bepaalt of een bladverliezende leiboom of juist een groenblijvende de betere keuze is. Let daarbij op deze punten:

• de stand van de winterzon en welke ramen daarvan profiteren
• of de inkijk die u wilt wegnemen er ook in de winter is
• het bladafval in oktober en november en waar dat neerkomt
• de kleur van het jonge blad in het voorjaar tegen de gevel of de schutting
• hoeveel schaduw u in juli en augustus onder het scherm wilt hebben

De bloei in de zomer en wat die betekent voor bijen

Rond juni en juli bloeit de leilinde. De bloemen zijn klein en geelwit, hangen in trosjes onder een smal schutblaadje en vallen op een afstand nauwelijks op. Ruiken doet u ze wel. Op een windstille avond hangt de geur van een bloeiende linde tot ver in de tuin, zoetig en onmiskenbaar. Hoort u de boom voordat u hem ziet, dan komt dat door de bijen. Lindebloesem levert veel nectar in een periode waarin er in de meeste tuinen weinig anders bloeit, en dat trekt honingbijen, wilde bijen, hommels en zweefvliegen aan. Imkers kennen lindehoning als een van de duidelijkst herkenbare soorten die er zijn. Voor uw tuin betekent het dat een leilinde in juli een paar weken lang zoemt. De meeste mensen vinden dat prettig, zeker omdat het scherm hoog boven het terras hangt en de bijen daar boven blijven in plaats van tussen de stoelen te vliegen. Zit er iemand in huis met een allergie, of komt het scherm laag over een zithoek, houd dan rekening met die twee weken. Na de bloei vormt de boom kleine, ronde vruchtjes aan het steelblaadje die in de herfst wegwaaien. Bij een leilinde die netjes in de winter gesnoeid wordt merkt u daar weinig van, want een deel van het bloeihout gaat er bij de snoei toch af. Wilt u de bloei juist meemaken, snoei dan niet te zwaar in de nazomer. De leilinde is daarmee een van de weinige vormbomen die naast schaduw en privacy ook iets doet voor de insecten in uw tuin, zonder dat u er iets extra's voor hoeft te planten.

Honingdauw en luizen bij een linde, feitelijk uitgelegd

De bekendste vraag die wij over de leilinde krijgen gaat over plakkerige druppels op de auto. Dat verhaal verdient een nuchtere uitleg. Honingdauw is geen sap dat uit de boom lekt, maar de uitscheiding van bladluizen. Luizen zuigen plantensap op uit het blad, halen daar de eiwitten uit die ze nodig hebben en scheiden de suikers die overblijven weer uit. Die suikeroplossing valt als een fijne, kleverige nevel naar beneden op alles wat onder de boom staat: tegels, tuinmeubels, een fiets of de motorkap van een auto. Op zichzelf is het onschuldig en oplosbaar in water, maar het plakt en er kan zich later een zwarte roetdauwschimmel op vestigen. Of het speelt hangt af van het jaar. In een warme, droge zomer met weinig lieveheersbeestjes en sluipwespen kan een luizenpopulatie flink oplopen, terwijl u er in een ander jaar niets van merkt, want de natuurlijke vijanden ruimen het meestal zelf op. Tussen linden zit verschil. Tilia europaea Pallida staat er in de praktijk om bekend minder gevoelig te zijn dan bijvoorbeeld de gewone Hollandse linde of de zilverlinde, wat een van de redenen is dat deze selectie in straten en op pleinen zo veel wordt gebruikt. Een garantie is dat niet en dat willen wij ook niet geven. Wat wel helpt: zet uw leilinde niet direct boven een vaste parkeerplek, spoel tegels af met de tuinslang voordat de laag indroogt en houd de boom gezond met voldoende water, want een boom die niet in de stress zit trekt minder luizen. Weegt dit voor u zwaar, bel ons dan even, dan kijken wij samen of een leihaagbeuk, een leiplataan of een leisierpeer beter op uw plek past.

Standplaats, grond en de maat van stam en scherm

De leilinde is niet veeleisend en dat maakt hem geschikt voor bijna elke tuin. Volle zon geeft de dichtste groei en de mooiste bloei, maar halfschaduw kan prima. Wind is zelden een probleem: de takken zitten aan een frame vast en de linde zelf is stevig en breukvast, al zet u bij een hoge stam op een open perceel het eerste jaar wel een boompaal. Ook een stedelijke omgeving deert hem niet. De linde verdraagt uitlaatgassen, strooizout op afstand en verharding tot vrij dicht bij de stam, en dat is precies waarom hij al generaties lang langs stadsstraten en op pleinen staat. Wat hij wel waardeert is een voedzame, doorlatende bodem. Linde is van nature een boom van rijke rivierkleigrond en lemige zandgrond, dus hij groeit het hardst waar voeding en vocht beschikbaar zijn zonder dat het water blijft staan. Op zware klei werkt u bij het planten wat compost door de uitgegraven grond, op schrale zandgrond doet u hetzelfde om vocht vast te houden. Blijft er in de winter water staan op de plek, los dat dan eerst op, want natte voeten verdraagt geen enkele linde lang. Twee maten bepalen verder welke leilinde u koopt. De stamhoogte is de afstand van de grond tot het punt waar het scherm begint, dus die bepaalt op welke hoogte de afscherming aanvangt en hoeveel ruimte er onderdoor blijft. De schermmaat is de breedte en hoogte van het vlak erboven, dus die bepaalt hoeveel meter u per boom afschermt en hoeveel bomen u nodig heeft voor een gesloten wand. Welke maten er nu staan verschilt per seizoen en per partij, dus vraag dat gerust na voordat u kiest.

Snoeien, aanbinden en de eerste jaren van uw leilinde

Een leilinde houdt zijn vorm alleen als u hem onderhoudt, en dat is bij deze boom goed te doen. De hoofdsnoei doet u in de winter, tussen december en maart op een vorstvrije dag, wanneer het blad eraf is en u de takstructuur helder ziet. U neemt dan alles terug wat buiten het vlak van het frame steekt, aan de voorkant, de achterkant en de zijkanten, en u snoeit steeds net buiten de knobbel die op de oude snoeiplek is ontstaan. Daar komen in het voorjaar de korte scheuten uit die het scherm vullen. Groeit de boom hard, dan neemt u in augustus de langste nieuwe scheuten nog een keer terug om de lijn scherp te houden. Aanbinden hoort erbij. Nieuwe gesteltakken legt u horizontaal langs de latten en zet u vast met bindbuis of zacht touw, ruim genoeg zodat er niets in de bast snijdt, en elk jaar controleert u de oude bindsels omdat de takken dikker worden. Scheuten die recht omhoog schieten haalt u weg of buigt u plat, want laat u die staan, dan krijgt u boven op het scherm een tweede kroon. Waterloten op de stam wrijft u er in de zomer met de hand af zolang ze zacht zijn. De eerste twee jaar na het planten draaien bij een leilinde vooral om water en stabiliteit. Zet een boompaal of laat het frame op eigen poten staan, en geef liever één keer per week een flinke gietbeurt dan elke dag een beetje, zodat het water tot onder de kluit zakt. Wilt u het planten en de nazorg uitbesteden, kijk dan bij onze aanplantservice.

Veelgestelde vragen over de leilinde

Welke soort gebruiken jullie voor de leilinde?

Wij kweken de Tilia europaea Pallida, ook geschreven als Tilia x europaea Pallida en bekend als de Koningslinde. Deze selectie wordt als kloon vermeerderd, dus alle bomen zijn genetisch gelijk. Dat levert een rechte stam op, een regelmatige takopbouw en een gelijkmatige groei, en juist die drie dingen heeft u nodig als u een rij leilinden plant die er strak en gelijk uit moet zien.

Blijft een leilinde in de winter groen?

Nee. De leilinde verliest zijn blad in het najaar en staat van november tot april kaal, met alleen het frame en de takken zichtbaar. Voor veel tuinen is dat juist gunstig, want de lage winterzon bereikt dan weer uw ramen en uw terras. Wilt u het hele jaar door een dicht scherm, kijk dan naar een groenblijvende leiboom zoals de Portugese Laurier, de Leilaurier of de Leiphotinia.

Hoeveel last heb ik van honingdauw onder een leilinde?

Dat verschilt per zomer. Honingdauw komt van bladluizen die suikers uitscheiden, en in een warm jaar kan die laag op tegels of op een auto plakkerig worden. In andere jaren merkt u er niets van, omdat lieveheersbeestjes en sluipwespen de luizen opruimen. Pallida is er in de praktijk minder gevoelig voor dan sommige andere linden. Zet de boom liever niet pal boven een vaste parkeerplek.

Wanneer snoei ik mijn leilinde?

De belangrijkste snoeibeurt valt in de winter, tussen december en maart, op een dag zonder vorst. U snoeit alles terug wat buiten het vlak van het frame komt en knipt net buiten de oude knobbels. Heeft de boom in het voorjaar hard gegroeid, dan haalt u in augustus de langste scheuten er nog een keer af. Waterloten op de stam wrijft u in de zomer met de hand weg.

In welke vorm wordt de leilinde geleverd?

Dat hangt van de periode af. Van oktober tot april is de boom in rust en leveren wij met blote wortel of met kluit, wat het beste plantmoment is omdat de wortels alle tijd hebben om aan te slaan. Buiten die periode leveren wij met draadkluit of in pot, zodat de kluit heel blijft en de boom ook in het groeiseizoen geplant kan worden. In beide gevallen geldt: goed aangieten.

Bestel uw leilinde rechtstreeks bij de kwekerij in Ochten

Weet u welke stamhoogte en schermmaat bij uw tuin passen, dan bestelt u uw leilinde online en rijden wij hem naar u toe. Alle bomen komen van onze eigen kwekerij aan de Heuningstraat 30a in Ochten, waar zij zijn opgekweekt, gesnoeid en aangebonden, dus wie hier een leilinde kopen wil, koopt bij de kweker zelf en niet bij een tussenhandel. De voorraad is ruim, wat vooral telt als u meerdere leilinden in dezelfde maat wilt voor een doorlopende wand. Wij bezorgen in heel Nederland en België met onze eigen bezorgdienst, dus uw boom gaat niet mee met een pakketdienst maar komt met onze eigen wagen en wordt neergezet op de plek die u aanwijst. Vanaf 450 euro is de bezorging gratis, en met een paar leilindes haalt u dat bedrag zonder moeite. Twijfelt u over de maat, over het aantal bomen voor uw strook of over de standplaats, bel of app ons dan op 06 22369026. Een foto van de plek met een maat erbij is meestal genoeg voor een concreet advies. Mailen kan ook op info@bomenweb.nl. Hoveniers, groenvoorzieners en tuincentra die vaker leilinden kopen krijgen bij ons extra korting, dus geef het even door als u voor een project bestelt. Wilt u de bomen niet zelf planten, dan neemt onze aanplantservice het spitten, het zetten van de palen en het aanbinden van u over. Klanten waarderen ons gemiddeld met een 4.7. In het plantseizoen van oktober tot april gaan de mooiste exemplaren het eerst weg, dus wie zijn leilinde op tijd vastlegt heeft de zomer daarna al profijt van de schaduw en de rust die deze boom geeft.